تفاوت قوز و افتادگی شانه چیست؟

آنچه در نوجوانی و جوانی، به‌دلیل استفاده طولانی از موبایل، لپ‌تاپ و سبک زندگی پشت‌میزنشینی دیده می‌شود و در زبان عامه به آن «قوز پشت» می‌گویند، در بسیاری از موارد هنوز قوز واقعی محسوب نمی‌شود. قوز پشت (kyphosis) و افتادگی شانه (rounded shoulders) دو وضعیت متفاوت بوده اما از نظر ظاهری به‌راحتی با هم اشتباه گرفته می‌شوند. در گفتار عمومی، بسیاری از موارد افتادگی شانه به اشتباه «قوز پشت» نامیده می‌شوند، اما از نظر پزشکی و ارتوپدی، بخش زیادی از این افراد هنوز دچار قوز یا کیفوز واقعی نشده‌اند.

جلو آمدن شانه‌ها، بیرون‌زدگی گردن یا خستگی ناحیه پشت الزاماً به معنی قوز نیست. در بسیاری از موارد، ستون فقرات هنوز در محدوده طبیعی قرار دارد و مسئله اصلی به وضعیت شانه‌ها و عدم تعادل عضلانی مربوط می‌شود. اگر افتادگی شانه، قوز گردن و وضعیت نادرست بدن برای سال‌ها بدون اصلاح رها شود، می‌تواند به‌تدریج به قوز وضعیتی و در برخی افراد مستعد، حتی به کیفوز پایدارتر منجر شود. به همین دلیل، افتادگی شانه را می‌توان یک مرحله پیش‌قوز در نظر گرفت، نه خود قوز. اگر مشخص نشود که فرد در مرحله افتادگی شانه است و یا دچار قوز شده است، ابزارها و روش های اصلاحی اشتباهی انتخاب و وضعیت بدن به‌مرور بدتر می‌شود. 

اگر برای تشخیص وضعیت خود نیاز به راهنمای و مشاوره شخصی دارید می‌توانید از ربات هوش مصنوعی دکتر فیز کمک بگیرید

تعریف قوز و افتادگی شانه

قوز پشت و افتادگی شانه از نظر ظاهری بسیار به هم شبیه‌اند. در هر دو حالت، بالاتنه حالت خمیده پیدا می‌کند، شانه‌ها جلو می‌آیند و بدن در نمای نیم‌رخ صاف و عمودی دیده نمی‌شود. به همین دلیل خیلی از افراد فکر می‌کنند هر شانه جلو آمده یا پشت خمیده‌ای یعنی فرد دچار قوز شده است. 

قوز چیست؟

قوز پشت یا همان کیفوز، به معنی تغییر واقعی در انحنای ستون فقرات پشتی است. در این حالت، مهره‌های ناحیهٔ بالای پشت بیش از حد طبیعی گرد می‌شوند و یک قوس یا برجستگی پشت ایجاد می‌شود. این تغییر معمولاً پایدار است؛ یعنی حتی اگر فرد تلاش کند صاف بایستد یا شانه‌ها را عقب بدهد، گردی پشت به‌طور کامل از بین نمی‌رود. اغلب در این وضعیت، سر و گردن جلوتر از محور بدن قرار می‌گیرند و در نمای نیم‌رخ، انحنای ستون فقرات به‌وضوح دیده می‌شود. به همین دلیل به آن قوز پشت، قوز بالای پشت یا کیفوز وضعیتی هم گفته می‌شود.

افتادگی شانه چیست؟

افتادگی شانه بیشتر یک مشکل وضعیتی و عضلانی است، نه تغییر در استخوان‌ها. در این حالت، ستون فقرات ممکن است هنوز شکل طبیعی خود را حفظ کرده باشد، اما شانه‌ها به سمت جلو و پایین افتاده‌اند. ضعف عضلات پشت شانه و سفتی عضلات جلوی سینه باعث می‌شود شانه‌ها جلو بیایند و ظاهر بدن شبیه قوز به نظر برسد. تفاوت مهم اینجاست که در افتادگی شانه، اگر فرد آگاهانه شانه‌ها را عقب بکشد یا صاف بایستد، ظاهر بدن تا حد زیادی اصلاح می‌شود و برجستگی ثابتی در پشت دیده نمی‌شود.

تشخیص افتادگی شانه از قوز پشت

جلو آمدن شانه‌ها می‌تواند دقیقاً شبیه قوز به نظر برسد، در حالی‌که انحنای ستون فقرات ممکن است هنوز طبیعی باشد. بدون دیدن پشت و خط ستون فقرات، تشخیص دقیق تقریباً غیرممکن می‌شود. اما می‌توان گفت اگر فرد در سنین نوجوانی و جوانی باشد و بیماری اسکلتی نداشته باشد احتمالا افتادگی شانه دارد و هنوز مبتلا به قوز نشده است.

دوم، هر دو وضعیت معمولاً با سبک زندگی مشابهی شکل می‌گیرند. نشستن طولانی، کار با موبایل و لپ‌تاپ، رانندگی زیاد و کم‌تحرکی هم می‌تواند افتادگی شانه ایجاد کند و هم زمینه قوز وضعیتی را فراهم کند. وقتی علت‌ها مشترک‌اند، ذهن ناخودآگاه نتیجه را هم یکی فرض می‌کند. همچنین هر دو حالت می‌توانند با درد، خستگی و فشار در بالای پشت و شانه‌ها همراه باشند. این شباهت علائم باعث می‌شود فرد فکر کند نام مشکل چندان مهم نیست، در حالی‌که منبع درد در این دو متفاوت است.

نکته آخر این است که بسیاری از افراد تصور می‌کنند هر مشکلی که با «صاف ایستادن» بهتر نشود، حتماً قوز است؛ در حالی‌که گاهی افتادگی شانه آن‌قدر مزمن شده که به‌راحتی اصلاح نمی‌شود، اما هنوز هم تغییر ساختاری در ستون فقرات ایجاد نشده است. شباهت ظاهری، علت‌های مشترک و توجه نکردن به نمای جانبی بدن باعث می‌شود قوز پشت و افتادگی شانه به‌راحتی با هم اشتباه گرفته شوند؛ اشتباهی که مستقیماً روی انتخاب مسیر اصلاح تأثیر می‌گذارد.

در ادامه سناریوهایی را بررسی می‌کنیم که ترکیبی از هر دو وضعیت هستند:

سناریو ۱ – افتادگی شانه خالص

فردی را در نظر بگیرید که وقتی قدش را اندازه می‌گیرد، تغییری احساس نمی‌کند. در نمای نیم‌رخ، ستون فقراتش نسبتاً صاف است و خبری از برجستگی واضح پشت نیست. اما شانه‌ها به‌وضوح جلو آمده‌اند، سینه کمی جمع شده و بعد از چند ساعت نشستن یا کار با موبایل، احساس خستگی در شانه‌ها دارد. اگر آگاهانه شانه‌ها را عقب بکشد، ظاهر بدنش فوراً بهتر می‌شود.
در این حالت، مشکل از قوز پشت یا قوز کمر نیست؛ با افتادگی شانه طرف هستیم.
در چنین شرایطی، بریس‌های سبک پروانه‌ای یا مدل‌های کمربندیِ تنفسی که فشار ملایم دارند و بیشتر نقش یادآور وضعیت صحیح بدن را بازی می‌کنند، معمولاً انتخاب منطقی‌تری هستند. این نوع حمایت، بدون سنگین‌کردن بدن، به اصلاح تدریجی شانه افتاده کمک می‌کند.

سناریو ۲ – قوز خفیف تا متوسط

اینجا داستان کمی فرق می‌کند. فرد در نمای روبه‌رو شاید فقط کمی خمیده به نظر برسد، اما وقتی از横‌نما نگاه می‌کنید، گردی بالای پشت مشخص است. درد یا فشار بین دو کتف وجود دارد و صاف ایستادن فقط تا حدی ظاهر را بهتر می‌کند، نه بیشتر. این حالت اغلب در مرز بین افتادگی شانه مزمن و قوز پشت خفیف قرار دارد.
در این شرایط، حمایت فقط از شانه‌ها کافی نیست. تجربه نشان می‌دهد بریس‌هایی که علاوه بر شانه‌ها، ناحیه پشت را هم با ساختار پل‌دار یا تکیه‌گاه پشتی حمایت می‌کنند، اثر پایدارتری دارند؛ چون هم به شانه‌ها جهت می‌دهند و هم روی فرم پشت کار می‌کنند.

سناریو ۳ – قوز واضح یا در حال پیشرفت

اینجا دیگر نمی‌شود با راه‌حل‌های حداقلی جلو رفت. انحنای پشت واضح است، حتی با تلاش برای صاف ایستادن هم از بین نمی‌رود و گاهی فرد احساس می‌کند قدش کوتاه‌تر شده یا سر و گردن بیش از حد جلو آمده‌اند. این تصویر، بیشتر به قوز پشت واقعی یا در حال پیشرفت نزدیک است.
در چنین وضعیتی، ابزارهای صرفاً کشی و سبک معمولاً کافی نیستند. نیاز به قوزبندهایی با آتل و قابلیت تنظیم دقیق وجود دارد؛ ابزارهایی که بتوانند پشت را به‌صورت ساختاری‌تر حمایت کنند و فقط به یادآوری وضعیت بسنده نکنند.

اگر هنوز مطمئن نیستید کدام سناریو به وضعیت بدن شما نزدیک‌تر است، از مشاوره آنلاین رایگان با ربات هوش مصنوعی دکتر فیز  استفاده کنید

درمان افتادگی شانه و قوز پشت

درمان افتادگی شانه و قوز پشت زمانی مؤثر است که ابتدا تفاوت این دو به‌درستی تشخیص داده شود. قوز پشت به تغییر در فرم و انحنای ستون فقرات مربوط است، در حالی‌ که افتادگی شانه بیشتر با موقعیت شانه‌ها و عدم تعادل عضلات اطراف آن‌ها ارتباط دارد. به همین دلیل، مسیر درمان و نوع حمایت در این دو وضعیت معمولاً یکسان نیست.

وقتی قوز واقعی یا کیفوز با یک بریس سبک و صرفاً یادآور درمان می‌شود، معمولاً نتیجه قابل‌توجهی دیده نمی‌شود. در این حالت، چون ستون فقرات نیاز به حمایت ساختاری‌تری دارد، فرد احساس می‌کند درمان قوز پشت مؤثر نبوده یا اصلاً پاسخی دریافت نکرده است. این تصور، اغلب ناشی از انتخاب نادرست ابزار حمایتی است، نه بی‌اثر بودن درمان.

در مقابل، اگر افتادگی شانه یا شانه افتاده با بریس‌های سنگین و آتل‌دار پوشش داده شود، بدن خیلی زود خسته می‌شود، دامنه حرکت شانه‌ها کاهش پیدا می‌کند و حتی ممکن است وابستگی غیرضروری به بریس ایجاد شود. در حالی‌ که درمان افتادگی شانه معمولاً به حمایت‌های ملایم‌تر و اصلاح تدریجی وضعیت بدن نیاز دارد.

به همین دلیل، انتخاب قوزبند یا بریس در درمان قوز پشت و افتادگی شانه نباید بر اساس ظاهر محصول یا شدت تبلیغ انجام شود. تشخیص درست است که تعیین می‌کند چه نوع حمایت واقعاً مفید است، نه این‌که کدام ابزار بزرگ‌تر، سفت‌تر یا محکم‌تر به نظر می‌رسد.

جمع‌بندی و مسیر تصمیم‌گیری

برای درمان مؤثر قوز پشت یا افتادگی شانه، یک مسیر ساده اما تعیین‌کننده وجود دارد. اول باید تشخیص داده شود که مشکل اصلی از کجاست؛ آیا با تغییر در انحنای ستون فقرات پشتی روبه‌رو هستیم یا با افتادگی شانه و عدم تعادل عضلات اطراف آن. اشتباه گرفتن این دو، معمولاً به انتخاب نادرست ابزار حمایتی منجر می‌شود.

مرحله بعد، انتخاب سطح حمایت مناسب است. قوز پشت معمولاً به حمایت پایدارتر و ساختاری‌تر نیاز دارد، در حالی که افتادگی شانه با حمایت‌های ملایم و یادآور بهتر اصلاح می‌شود. شدت حمایت باید متناسب با میزان درگیری بدن باشد، نه بیشتر و نه کمتر.

در قدم آخر، محصول باید با سبک زندگی فرد هماهنگ شود؛ کسی که ساعات طولانی پشت میز می‌نشیند، نیاز متفاوتی نسبت به فردی با فعالیت بدنی بیشتر دارد. راحتی استفاده، امکان پوشیدن زیر لباس و میزان آزادی حرکت، همگی در اثربخشی درمان نقش دارند.